نوار گوش چیست؛ انواع نوار گوش کودکان و بزرگسالان – شنوایی یکی از مهم‌ترین حس‌های ماست که به کمک آن دنیای اطراف‌مان را می‌شنویم و با دیگران ارتباط برقرار می‌کنیم. اما گاهی ممکن است به دلایل مختلف، گوش ما دچار مشکل شود و صداها به درستی به مغز نرسند. در این شرایط، نوار گوش یا همان ادیوگرام کمک می‌کند تا میزان و نوع مشکل شنوایی به دقت تشخیص داده شود.

اما نوار گوش فقط یک تست ساده نیست؛ برای کودکان و بزرگسالان انواع مختلفی از این تست وجود دارد که هر کدام ویژگی‌ها و کاربردهای خاص خودشان را دارند. اگر می‌خواهید بدانید نوار گوش دقیقاً چیست، چطور انجام می‌شود و کدام نوع آن برای شما یا فرزندتان مناسب است، این مقاله از سمعک فاطمی را از دست ندهید. ما در ادامه به زبان ساده و روان هر آنچه درباره نوار گوش باید بدانید را به شما خواهیم گفت تا بهترین تصمیم را برای سلامت شنوایی خود یا عزیزانتان بگیرید.

نوار گوش یا ادیوگرام چیست؟

ادیوگرام در واقع یک نمودار یا فرم مخصوص است که آستانه‌های شنوایی فرد را در فرکانس‌های مختلف نشان می‌دهد. به بیان ساده‌تر، نوار گوش میزان حساسیت شنوایی شما را در هر طیف فرکانسی اندازه‌گیری می‌کند و مشخص می‌کند که در چه فرکانس‌هایی دچار کم‌شنوایی هستید و شدت آن چقدر است. این اطلاعات برای متخصصان شنوایی بسیار حیاتی است چون بر اساس آن‌ها، بهترین روش درمانی یا حمایتی برای بهبود یا حفاظت از شنوایی شما تعیین می‌شود. در نتیجه، ادیوگرام می‌تواند راهنمای دقیق و علمی برای مراقبت از سلامتی گوش‌های شما باشد.

چطور نوار گوش یا ادیوگرام را بخوانیم و تفسیر کنیم؟

زمانی که در مرکز شنوایی‌سنجی تست انجام می‌دهید، متخصص صداهایی با فرکانس‌ها و شدت‌های مختلف را به گوش شما می‌رساند و سطح شنیدنی‌ترین صدایی که در هر فرکانس می‌شنوید را ثبت می‌کند. این داده‌ها روی نموداری به نام ادیوگرام نمایش داده می‌شود.

در بالای این نمودار، معمولاً اطلاعات فرد و تاریخ انجام تست نوشته می‌شود. خود ادیوگرام دو محور اصلی دارد:

• محور افقی (X) که نشان‌دهنده فرکانس یا بسامد صداها بر حسب هرتز است (مثلاً ۲۵۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰، ۲۰۰۰، ۴۰۰۰ و ۸۰۰۰ هرتز)

• محور عمودی (Y) که شدت صدا را برحسب دسی‌بل (dB) نمایش می‌دهد؛ هرچه عدد دسی‌بل بیشتر باشد، صدا بلندتر است.

گاهی ممکن است ترتیب این دو محور جابه‌جا باشد، اما حالت رایج همان توضیح بالا است.

دسی‌بل چیست و شدت صدا چه نقشی دارد؟

دسی‌بل واحد سنجش بلندی صداست. هر چه دسی‌بل بالاتر باشد، صدا بلندتر است. معمولاً شدت صدا روی ادیوگرام از منفی ۱۰ تا حدود ۱۲۰ دسی‌بل نمایش داده می‌شود.

این میزان دسی‌بل به ما می‌گوید وضعیت شنوایی شما در چه حدی است:

• شنوایی نرمال: کمتر از ۲۰ دسی‌بل

• کم شنوایی خفیف: ۲۶ تا ۴۰ دسی‌بل

• کم شنوایی متوسط: ۴۱ تا ۵۵ دسی‌بل

• کم شنوایی متوسط تا شدید: ۵۶ تا ۷۰ دسی‌بل

• کم شنوایی شدید: ۷۱ تا ۹۰ دسی‌بل

• کم شنوایی عمیق: بیشتر از ۹۰ دسی‌بل

راه‌های انتقال صدا در ارزیابی شنوایی

در ارزیابی شنوایی دو مسیر اصلی برای انتقال صدا بررسی می‌شود:

1. راه هوایی (AC):
   مسیر طبیعی صدا از مجرای گوش، پرده گوش، گوش میانی و نهایتاً گوش داخلی است. برای سنجش این مسیر، هدفونی روی گوش قرار می‌گیرد و صداهای مختلف ارسال می‌شود.

2. راه استخوانی (BC):
   صدای منتقل شده از طریق لرزش استخوان جمجمه (معمولاً استخوان ماستویید پشت گوش) به گوش داخلی است. برای اندازه‌گیری این راه، دستگاهی به نام بن ویبراتور روی استخوان ماستویید قرار می‌گیرد.

انواع کم‌شنوایی بر اساس نوار گوش

با توجه به نتایج نوار گوش و تفاوت بین آستانه‌های راه هوایی و استخوانی، انواع کم‌شنوایی را می‌توان تشخیص داد:

• کم‌شنوایی انتقالی (CHL):
  اگر بین آستانه‌های راه هوایی و استخوانی اختلاف حدود ۱۵ دسی‌بل وجود داشته باشد ولی هر دو در محدوده نرمال باشند، این نوع کم‌شنوایی نشان‌دهنده مشکل در گوش خارجی یا میانی است. به عبارت ساده‌تر، صدا خوب به گوش داخلی نمی‌رسد.

• کم‌شنوایی حسی‌عصبی (SNHL):
  در این نوع، هر دو آستانه راه هوایی و استخوانی بالاتر از حد نرمال هستند ولی اختلاف بین آن‌ها کمتر از ۱۰ دسی‌بل است. این وضعیت نشان می‌دهد که مشکل در گوش داخلی یا عصب شنوایی است.

• کم‌شنوایی آمیخته (MHL):
  ترکیبی از دو حالت قبلی است؛ یعنی هر دو آستانه بالاتر از نرمال هستند و اختلاف قابل توجهی بین راه هوایی و استخوانی وجود دارد که نشان‌دهنده آسیب در گوش میانی و داخلی است.

محدوده طبیعی شنوایی و توصیه‌های مربوط به سمعک

شنوایی طبیعی معمولاً در بازه ۰ تا ۲۰ دسی‌بل قرار دارد. فرکانس‌های حیاتی برای گفتار بین ۵۰۰ تا ۲۰۰۰ هرتز است و اگر آستانه شنوایی فرد زیر ۳۵ دسی‌بل باشد، معمولاً استفاده از سمعک توصیه می‌شود.

انواع نوار گوش بزرگسالان

در بزرگسالان، نتایج تست شنوایی معمولاً به شکل ادیوگرام گزارش می‌شود. دو تست مهم و رایج برای ارزیابی شنوایی وجود دارد که هر دو را به طور ساده توضیح می‌دهیم:

تست شنوایی با تون خالص (Pure Tone Audiometry)

فرد در یک اتاقک مخصوص به نام اتاقک آکوستیک قرار می‌گیرد و هدفون مخصوصی روی گوش‌هایش گذاشته می‌شود. در این تست، صداهای مختلف با فرکانس‌ها و بلندی‌های متفاوت پخش می‌شود. هر بار که فرد صدا را بشنود، با فشردن یک دکمه این موضوع را اعلام می‌کند. سپس ادیولوژیست بر اساس پاسخ‌ها نوع و شدت کم‌شنوایی را تشخیص می‌دهد. این تست یکی از متداول‌ترین روش‌های سنجش شنوایی است.

تست ABR یا نوار گوش ABR (Auditory Brainstem Response)

این تست برای افرادی که نمی‌توانند یا نمی‌خواهند در تست‌های تون خالص همکاری کنند، گزینه مناسبی است. در این روش، سه الکترود به پیشانی، بین ابروها و پشت گوش وصل می‌شوند. این الکترودها فعالیت‌های عصبی و پاسخ‌های مغزی به صدا را ثبت می‌کنند. تست ABR بسیار دقیق است، بدون درد و آسیب و بیشتر برای تشخیص مشکلات گوش و مغز کاربرد دارد.

انواع نوار گوش کودکان

برای نوزادان و کودکان، تست‌های مخصوصی وجود دارد که بیشتر به صورت غربالگری در روزهای نخست تولد انجام می‌شود تا در صورت وجود مشکل سریع‌تر تشخیص داده شود. مهم‌ترین تست‌های شنوایی در این گروه عبارتند از:

تست تمپانومتری

این تست شدت شنوایی را مشخص نمی‌کند، اما کمک می‌کند تا بفهمیم گوش میانی و پرده گوش سالم هستند یا نه. در این روش یک لوله کوچک در گوش قرار می‌گیرد و عملکرد گوش میانی بررسی می‌شود. برای انجام این تست می‌توانید به مراکز ادیولوژی مراجعه کنید.

تست OAE (پاسخ‌های صوتی انتشار یافته)

این تست بسیار سریع و حساس است و معمولاً در سه روز اول بعد از تولد انجام می‌شود. در این روش، پاسخ سلول‌های مویی خارجی گوش داخلی ثبت می‌شود. اگر در گوش نوزاد مایع باشد، این تست قابل انجام نیست و باید پس از دو هفته یا در کنار تست ABR انجام شود.

تست ABR

یکی از دقیق‌ترین تست‌ها برای نوزادان و کودکانی است که همکاری کافی ندارند یا در تست‌های غربالگری رد شده‌اند. همانند بزرگسالان، در این تست از سه الکترود استفاده می‌شود که به پیشانی، بین ابروها و پشت گوش وصل می‌شود و پاسخ‌های مغز به صداها را ثبت می‌کند. برای نوزادان زیر ۶ ماه، این تست بهتر است در حالت خواب انجام شود تا نتایج دقیق‌تری به دست آید. کودکان بالای ۷ سال هم می‌توانند این تست را در حالت بیداری و آرام انجام دهند.

علائم و نمادهای ادیوگرام چه معنایی دارند؟

در نوار گوش یا همان ادیوگرام، از نمادها و رنگ‌های خاصی برای نمایش نتایج تست شنوایی استفاده می‌شود تا راحت‌تر بتوان وضعیت گوش‌ها را تشخیص داد.

• آستانه شنوایی گوش راست معمولاً با رنگ قرمز نمایش داده می‌شود.

• آستانه شنوایی گوش چپ با رنگ آبی نشان داده می‌شود.

برای مسیرهای انتقال صدا نیز نمادهای متفاوتی به کار می‌رود:

• راه هوایی (Air Conduction):

  • گوش راست با یک دایره قرمز (O) نمایش داده می‌شود.

  • گوش چپ با یک ضربدر آبی (X) مشخص می‌شود.

  • معمولاً این مسیر را با مخفف AC نشان می‌دهند.

• راه استخوانی (Bone Conduction):

  • گوش راست با علامت “<“ که به سمت راست است، نمایش داده می‌شود.

  • گوش چپ با علامت “>” که به سمت چپ است، نشان داده می‌شود.

  • این مسیر هم به صورت اختصاری با BC مشخص می‌شود.

این نمادها کمک می‌کنند تا در یک نگاه، تفاوت‌ها بین گوش راست و چپ و نیز مسیرهای مختلف انتقال صدا مشخص شوند و تفسیر نتایج برای پزشک و خود فرد ساده‌تر گردد.

انواع کم‌شنوایی که نوار گوش نشان می‌دهد

کم‌شنوایی معمولاً به سه دسته اصلی تقسیم می‌شود که هر کدام دلایل و ویژگی‌های خاص خودشان را دارند:

کم‌شنوایی هدایتی (رسانا)

این نوع کم‌شنوایی زمانی اتفاق می‌افتد که صدا به خوبی به داخل گوش منتقل نشود. عواملی مثل تجمع موم گوش، عفونت‌های گوش میانی، یا سوراخ شدن پرده گوش می‌توانند باعث کاهش انتقال صدا شوند. خوشبختانه اغلب مشکلات هدایتی قابل درمان و اصلاح هستند و با روش‌های پزشکی یا جراحی قابل رفع می‌باشند.

کم‌شنوایی حسی‌عصبی

کم‌شنوایی حسی‌عصبی ناشی از آسیب یا اختلال در گوش داخلی یا مسیرهای عصبی بین گوش و مغز است. در این نوع، شنیدن صداهای ضعیف دشوار می‌شود و حتی صداهای بلند ممکن است نامفهوم یا خفه به نظر برسند. این رایج‌ترین نوع کم‌شنوایی دائمی است و معمولاً با دارو یا جراحی قابل درمان نیست، اما سمعک می‌تواند تا حد زیادی به بهبود شنیدن کمک کند.

عوامل مختلفی می‌توانند باعث کم‌شنوایی حسی‌عصبی شوند؛ از جمله:

• قرار گرفتن مکرر در معرض صداهای بلند

• عوامل ژنتیکی و ارثی

• آسیب‌های ناشی از عفونت‌ها

• افزایش سن

اختلال طیف نوروپاتی شنوایی (ANSD)

گاهی ممکن است صدا به خوبی وارد گوش شود و عصب شنوایی نیز صدا را دریافت کند، اما مشکلی در انتقال صحیح این اطلاعات از عصب به مغز وجود داشته باشد. این وضعیت به عنوان اختلال طیف نوروپاتی شنوایی شناخته می‌شود.

علت‌های مختلفی می‌توانند باعث این نوع کم‌شنوایی شوند، از جمله:

• آسیب سلول‌های مویی گوش داخلی که مسئول انتقال دقیق صدا هستند

• جهش‌های ژنتیکی

• آسیب‌های وارده به عصب شنوایی

افراد مبتلا به ANSD ممکن است در تست‌های شنوایی حساسیت طبیعی داشته باشند، اما در درک گفتار به خصوص در محیط‌های پر سروصدا دچار مشکل می‌شوند. برای کمک به این افراد، گاهی استفاده از سمعک، کاشت حلزون و تکنولوژی‌های کمک شنوایی توصیه می‌شود. در موارد شدیدتر که درک گفتار بسیار سخت است، ممکن است نیاز به روش‌های ارتباطی غیرکلامی مانند زبان اشاره یا سیستم‌های ارتباط تصویری باشد.

قیمت تست‌های شنوایی (نوار گوش) چقدر است؟

هزینه تست‌های شنوایی مثل سایر خدمات پزشکی طبق تعرفه‌های وزارت بهداشت تعیین می‌شود. معمولاً هزینه‌ها در مراکز دولتی کمتر از کلینیک‌ها و بیمارستان‌های خصوصی است. در ادامه، قیمت حدودی تست‌های شنوایی که در مراکز خصوصی انجام می‌شود، آورده شده است:

• تست ادیومتری (نوار گوش):
  این تست برای تعیین میزان و نوع کم‌شنوایی انجام می‌شود. همچنین تست گفتار که میزان درک کلمات توسط بیمار را می‌سنجد، همراه آن انجام می‌شود.
  هزینه: ۳۶ هزار تومان

• تست تمپانومتری:
  این تست سلامت پرده گوش، استخوانچه‌های گوش میانی و احتمال عفونت گوش میانی را ارزیابی می‌کند.
  هزینه: ۲۸ هزار تومان

• تست وزوز گوش:
  برای بررسی شدت و نوع وزوز گوش استفاده می‌شود.
  هزینه: ۳۸ هزار تومان

• تست OAE:
  این تست مخصوص بررسی سلامت حلزون گوش در نوزادان است و بسیار سریع انجام می‌شود.
  هزینه: ۳۰ هزار تومان

• تست ABR و تست ASSR:
  این دو تست برای ارزیابی سلامت عصب شنوایی و میزان کم‌شنوایی از طریق ثبت امواج مغزی انجام می‌شوند. مناسب برای نوزادان، کودکان و حتی بزرگسالان هستند.
  هزینه هر تست: ۱۰۰ هزار تومان

• تست ECOGH:
  برای ارزیابی فشار حلزون گوش در بیماری منییر و تشخیص سرگیجه کاربرد دارد.
  هزینه: ۱۳۰ هزار تومان

• تست VNG:
  این تست علت سرگیجه و مشکلات تعادلی را بررسی می‌کند.
  هزینه: ۲۰۰ هزار تومان

جمع‌بندی نهایی

نوار گوش یا ادیوگرام یکی از مهم‌ترین و دقیق‌ترین روش‌ها برای ارزیابی وضعیت شنوایی است که به شما کمک می‌کند نوع و میزان کم‌شنوایی را به‌درستی بشناسید. این تست شامل بررسی انتقال صدا از طریق راه هوایی و استخوانی است و با استفاده از علائم و رنگ‌های خاصی، نتایج آن به راحتی قابل تفسیر هستند.

انواع مختلفی از کم‌شنوایی وجود دارد که نوار گوش می‌تواند آن‌ها را تشخیص دهد؛ از کم‌شنوایی هدایتی و حسی عصبی گرفته تا نوع مختلط و حتی اختلالات خاص مانند نوروپاتی شنوایی. همچنین تست‌های جانبی مانند تمپانومتری، وزوز سنجی، OAE و ABR نیز به تشخیص بهتر کمک می‌کنند.

شناخت دقیق نتایج نوار گوش و انتخاب تست‌های مناسب، کلید درمان به موقع و مؤثر است. بنابراین، چه برای خودتان و چه برای کودکان‌تان، انجام این تست‌ها و تفسیر درست آن‌ها اهمیت زیادی دارد تا بتوانید بهترین راهکار را برای حفظ سلامت شنوایی‌تان انتخاب کنید.

سوالات متداول درباره نوار گوش چیست؛ انواع نوار گوش کودکان و بزرگسالان

نوار گوش (ادیوگرام) دقیقاً چیست و چه اطلاعاتی به ما می‌دهد؟

پاسخ: نوار گوش یک نمودار است که میزان حساسیت شنوایی شما را در فرکانس‌های مختلف نشان می‌دهد. این نمودار به پزشک کمک می‌کند تا نوع و شدت کم‌شنوایی را تشخیص دهد و درمان مناسب را تعیین کند.

چه کسانی باید نوار گوش انجام دهند؟

پاسخ: هر کسی که احساس می‌کند در شنیدن صداها مشکل دارد، یا دچار وزوز گوش، سرگیجه یا سابقه خانوادگی کم‌شنوایی است، بهتر است تست نوار گوش انجام دهد. همچنین کودکان در سنین رشد برای ارزیابی شنوایی، اهمیت ویژه‌ای دارد.

تفاوت نوار گوش کودکان با بزرگسالان چیست؟

پاسخ: روش کلی تست مشابه است اما در کودکان ممکن است تست‌های خاص‌تری مثل OAE یا ABR انجام شود که نیاز به همکاری کمتر دارند و برای تشخیص دقیق‌تر مشکلات شنوایی در نوزادان و کودکان کوچک مناسب‌اند.

نوار گوش چقدر طول می‌کشد و آیا دردناک است؟

پاسخ: انجام تست معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه طول می‌کشد و کاملاً بدون درد است. فقط باید در طول تست به صداهای مختلف گوش دهید و پاسخ دهید.

علائم اختصاری AC و BC در نوار گوش چه معنایی دارند؟

پاسخ: AC مخفف راه هوایی است که صدای منتقل شده از طریق مجرای گوش را بررسی می‌کند. BC راه استخوانی است که صدای منتقل شده از طریق استخوان جمجمه به گوش داخلی را می‌سنجد. تفاوت این دو در نوع انتقال صدا به گوش است.

چگونه می‌توانم نتایج نوار گوش خود را تفسیر کنم؟

پاسخ: نوار گوش شامل نموداری با محورهای شدت صدا (دسی‌بل) و فرکانس (هرتز) است. با توجه به این نمودار می‌توان فهمید شنوایی شما در چه محدوده‌ای است؛ از طبیعی تا درجات مختلف کم‌شنوایی. پزشک یا شنوایی‌شناس تفسیر دقیق را ارائه می‌دهد.

آیا نوار گوش برای تشخیص وزوز گوش هم کاربرد دارد؟

پاسخ: نوار گوش به طور مستقیم وزوز را تشخیص نمی‌دهد اما می‌تواند نشان دهد که کم‌شنوایی مرتبط با وزوز چقدر شدید است و در کنار تست‌های دیگر مثل وزوزسنجی، اطلاعات کامل‌تری فراهم می‌کند.

آیا نتایج نوار گوش قابل تغییر است؟ مثلاً با درمان یا استفاده از سمعک؟

پاسخ: نوار گوش وضعیت فعلی شنوایی را نشان می‌دهد و در برخی شرایط با درمان‌های پزشکی یا جراحی ممکن است بهبود یابد. در موارد کم‌شنوایی دائمی، سمعک و دستگاه‌های کمک شنوایی می‌توانند کیفیت شنیدن را بهبود دهند اما شکل نمودار نوار گوش ممکن است ثابت بماند.

چه عواملی می‌توانند روی نتیجه نوار گوش تاثیر بگذارند؟

پاسخ: عواملی مثل سر و صدای محیط، همکاری بیمار در پاسخ‌دهی، وجود موم گوش، عفونت‌های موقت و وضعیت جسمانی فرد می‌توانند روی دقت نتایج تاثیرگذار باشند.

آیا نوار گوش تنها تست شنوایی است یا تست‌های دیگری هم وجود دارد؟

پاسخ: نوار گوش یکی از تست‌های اصلی است اما تست‌های تکمیلی مثل تمپانومتری، OAE، ABR و VNG نیز وجود دارند که هر کدام جنبه‌های مختلف شنوایی و عملکرد گوش و تعادل را بررسی می‌کنند تا تصویر کامل‌تری از وضعیت شنوایی ارائه شود.